Türkiye'de fındık piyasasının en önemli dengeleyici aktörü Toprak Mahsulleri Ofisi'dir (TMO). TMO'nun alım fiyatı açıklaması, piyasada referans (taban) fiyat görevi görür. Ancak TMO'ya ürün satmak, bir tüccara ürün satmaktan farklı bir idari ve kalite prosedürüne tabidir.

Bir üreticinin TMO'dan randevu alıp ürününü teslim edene kadar bilmesi gereken tüm adımları, resmi kriterleri ve ödeme süreçlerini bu rehberde topladık.

1. TMO alım sisteminin temel kuralları

TMO, devlet adına alım yaptığı için esnek kurallarla değil, kesin yönetmeliklerle hareket eder. Alım sürecinin en temel iki kuralı şudur:

  • ÇKS Zorunluluğu: Sadece o yıl için Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı üreticiler TMO'ya fındık satabilir.
  • Kota Sınırı: Bir üretici, ancak ÇKS belgesindeki üretim alanına karşılık gelen "rekolte kotası" kadar ürün teslim edebilir. Fazlası alınmaz.

2. Randevu sistemi nasıl çalışır?

TMO, alım noktalarında yığılma ve izdihamı önlemek için 100% randevulu sistemle çalışır. Randevular genellikle hasat dönemi başlamadan (örneğin 2026 sezonunda 17 Ağustos itibarıyla) açılır.

Randevu Alma Kanalları:

  • TMO İnternet Sitesi: randevu.tmo.gov.tr üzerinden T.C. kimlik numarası ile.
  • e-Devlet: e-Devlet kapısına giriş yapılarak "TMO Randevu Sistemi" üzerinden.
  • TMO İşyerleri: İnternet erişimi olmayanlar için bizzat başvuru ile.

Randevu aldığınız tarih ve saatte ürününüzle birlikte belirtilen alım noktasında hazır bulunmanız gerekir. Randevu saatini kaçıran üreticilerin teslimat süreçleri aksayabilir.

3. TMO Hangi Fındıkları Almıyor? Kriterler Nelerdir?

Randevu almak, ürününüzün TMO tarafından kesin alınacağı anlamına gelmez. Teslimat sırasında detaylı bir fiziksel analiz yapılır. TMO hangi fındıkları almıyor haberimizde detaylandırdığımız üzere, ana kriterler şunlardır:

  • Nem/Rutubet Oranı: En fazla %6,5 olmalıdır. Fındığını iyi kurutmayanlar kapıdan döner.
  • Çürük ve Bozuk Oranı: %7'yi geçemez.
  • Sağlam İç Fındık Oranı (Randıman): En az %40 olmak zorundadır. TMO 40 randımanın altındaki fındığı almaz.
  • Eski Mahsul: Kesinlikle alınmaz. Eski mahsulün yeni mahsule karıştırılması da ürünün tamamının reddedilmesine neden olur.

👉 Elinizdeki analiz değerlerinin kabul edilebilirliğini görmek için TMO Teslim Kriteri Kontrolü aracını kullanabilirsiniz.

4. TMO fiyatları nasıl hesaplanır? 50 Randıman kuralı

TMO fiyatlarını "50 randıman" üzerinden açıklar. Ürününüz TMO eksperi tarafından incelenip randımanı belirlendiğinde, 50'nin üzerindeki oranlar için randıman hesaplama mantığına göre baz fiyata prim eklenir.

2026 Sezonu Referans Fiyatları:

  • Giresun Kalite (50 Randıman): 255 TL/kg
  • Levant Kalite (50 Randıman): 250 TL/kg

Eğer ürününüz 52 randıman çıkarsa, Levant kalite için fiyatınız (50 + 2x5) = 260 TL olacaktır. TMO'nun randıman başına ödediği fiyat (prim), serbest piyasa tüccarlarına kıyasla genellikle daha standarttır.

👉 Kendi tahmini ürün değerleriniz üzerinden TMO Örnek Fiyat Hesaplayıcı aracımızı kullanarak alacağınız olası rakamı görebilirsiniz.

5. Serbest piyasa ile TMO arasındaki farklar

Pek çok üretici, taban fiyatın üzerinde veya altında oluşan serbest piyasa fındık fiyatını TMO ile karşılaştırır.

  • Ödeme Hızı: Tüccar peşin ödeme yapabilir (veya düşük vade). TMO ödemeleri genellikle teslimattan 21 ile 30 gün sonra hesaba geçer. (2026'da bu süre resmi olarak 21 gün açıklanmıştır).
  • Kalite Esnekliği: Tüccar yüksek nemli fındığı fiyat kırarak alabilir. TMO ise tolerans sınırını (%6.5) geçen fındığı asla almaz.
  • Kesintiler: TMO alımlarında, ilgili mevzuatta belirlenen güncel yasal stopaj ve diğer resmî kesintiler üreticinin durumuna göre hesaplanır. Brüt fiyattan net ele geçen tutarı hesaplamak önemlidir.

6. Ödeme süreci

TMO alım işlemlerini bitirdikten sonra üreticiye bir "Alım Makbuzu" verir. Ödemeler nakit olarak elden yapılmaz. Üreticinin TMO ile anlaşmalı bankalardan birinde, kendi T.C. kimlik numarasına kayıtlı bir hesabı olması şarttır. Teslim tarihinden itibaren belirtilen vade süresi sonunda (örneğin 21 gün), tutar otomatik olarak bu hesaba yatırılır.

Sık Sorulan Sorular

TMO eski yıl fındığını neden almaz? TMO'nun piyasa müdahalesinin asıl amacı, içinde bulunulan sezonun arz/talep dengesini korumaktır. Ayrıca eski ürünlerin depolama kalitesini korumak daha zor olduğundan, alım politikaları genellikle yalnız yeni mahsulü kapsar.

TMO'ya ürün verirken banka hesabım olmak zorunda mı? Evet. TMO ödemeleri emanet hesaplara yapmaz. Doğrudan üreticinin kendi adına açılmış banka hesabına EFT/Havale yoluyla gönderilir.

E-Devlet üzerinden TMO randevusu nasıl iptal edilir? E-Devlet TMO Randevu Sistemi üzerinden giriş yaparak mevcut randevularınızı listeleyebilir ve iptal işlemi gerçekleştirebilirsiniz. Randevulara haber vermeksizin gidilmemesi durumunda sistem kısıtlamalarının oluşabileceği kurum uyarıları arasında yer almaktadır.

İlgili Haberler ve Veriler: