Veri Metodolojisi

1. Veri Kaynakları

Fındıktan Veri Merkezi; Ticaret Borsaları, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), Tarım ve Orman Bakanlığı, Karadeniz İhracatçı Birlikleri (KİB) gibi resmî kurumların doğrudan yayınladığı veriler ile yerel ve ulusal ekonomide itibarlı medya organlarının saha gözlemlerini derler.

2. "Verified" (Doğrulanmış) ve "Observed" (Gözlemlenmiş) Nedir?

Doğrulanmış Kayıt: Ticaret borsası tescil bültenleri gibi kaynağı kurumsal, kalite sınıfı (örn. 50 randıman), piyasa türü (borsa veya serbest piyasa) ve kesin tarihi net olarak bilinen fiyatlardır. Analitik karşılaştırmalara dâhil edilir.

Gözlemlenmiş Kayıt: Medya yayınlarından veya sektör içi aktarımlardan toplanan, tarihsel ve bölgesel eğilimi anlamak için değerli olan ancak tam spesifikasyonları (brüt/net kesintisi, kesin randıman) belirtilmemiş fiyatlardır. Grafiklerde ve istatistiksel hesaplamalarda ayrı tutulur.

3. Fiyatlar Neden Ortalanmıyor?

Fındıktan, aynı güne ait farklı kaynakların bildirdiği fiyatları birbirine toplayarak bölge için tek bir "ortalama" fiyat icat etmez. Çünkü her fiyat farklı bir alıcıyı, farklı bir randımanı, farklı bir ödeme vadesini veya borsadaki farklı bir tescil grubunu temsil edebilir. Veriler arasındaki fark, piyasanın kendisidir ve gizlenmek yerine şeffaf bir biçimde sergilenir.

4. Kalite (Grade) Neden Korunuyor?

Giresun kalite bir fındık ile Levant kalite bir fındığın fiyatı aynı pazarda doğal olarak farklıdır. Bu farklı kalite sınıfları, istatistiksel estetik uğruna tek bir çizgi üzerinde birleştirilmez. Tarihsel grafikler sadece "kendi kalitesi" ve "kendi randımanı" içerisindeki serilerle karşılaştırılır.

5. "Observation Date" ve "Publication Date" Farkı

Bir gazete 24 Ağustos'ta "dün fındık 130 TL'den işlem gördü" haberini yayınlarsa, bu fiyat 24 Ağustos'un değil 23 Ağustos'un gözlemidir (Observation Date). Fındıktan, verileri yayınlandığı güne göre değil, piyasada oluştuğu gerçek güne göre indeksler.

6. Net ve Brüt Farkı

Serbest piyasa fiyatlarında aksi belirtilmediği sürece stopaj, borsa tescil, Bağ-Kur vb. kesintilerin düşüldüğü net ele geçen fiyat esas alınmaya çalışılır. Kaynağın sadece brüt fiyatı açıkladığı durumlarda bu fark, veri notlarında açıkça belirtilir.

7. Eksik Veriler (Missing Data)

Borsanın işlem görmediği günler veya güvenilir kaynakların haber geçmediği tarihlerde grafiklerdeki ve tablolardaki o hücreler boş bırakılır. Fındıktan hiçbir fiyatı sentetik olarak geçmişten bugüne kopyalamaz (carry-forward) veya iki tarih arasını uydurmaz (interpolasyon). Bilinmeyen veri, bilinmeyen olarak kalır.

8. Grafik Metodolojisi

Veri grafiklerinde (chart), fiyatlar sadece karşılaştırılabilir olanlar arasında çizgiyle birleştirilir. Farklı piyasa koşullarına (TMO vs. Borsa) ait fiyatlar aynı veri serisinde birbirine bağlanmaz.

9. Düzeltmeler (Corrections)

Kaynağın fiyatı sonradan revize etmesi veya ilk kayıtta hatalı okuma yapılması durumunda, geçmişe dönük veriler düzeltilir ve kaynak kodu geçmişinde (Git history) bu düzeltmeler denetlenebilir biçimde saklanır. Yanlış olduğu kesinleşen sentetik veriler, yerine yapay veri üretilmeksizin kayıtlardan temizlenir.