Aynı gün için yayımlanan iki fındık fiyatı arasında onlarca lira fark görülmesi, değerlerden birinin mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Çoğu zaman rakamlar farklı ürün sınıflarını, randımanları, ilçeleri, alıcıları veya piyasa kapsamlarını temsil ediyor.
24 Ağustos tarihli bölgesel yayınlarda Ordu için açıkça 50 randıman kabuklu üründe 170–180 TL aralığı aktarılırken, Giresun'da Giresun kalite 50 randıman için 213 TL; Levant ve Sivri için ayrı fiyatlar yayımlandı. Samsun'da ise Tombul, Levant ve Sivri sınıfları merkez, Çarşamba ve Terme için farklı değerler taşıdı.
Bu rakamları tek bir alt-üst aralığında birleştirmek gerçek bir piyasa serisi üretmez. Farklı kalitelerin en düşük ve en yüksek değerini aynı ürünün fiyat aralığı gibi sunmak, karşılaştırmanın anlamını bozar.
Önce fiyatın tam tanımını okuyun
Bir fiyat kaydının karşılaştırılabilir olması için en az beş sorunun cevabı gerekir:
- Hangi bölge veya ilçe?
- Hangi kalite ya da ürün tipi?
- Kaç randıman ve hangi nem koşulu?
- Serbest piyasa, borsa işlemi veya resmî alım mı?
- Brüt teklif mi, kesinti sonrası net ödeme mi?
Bu alanlardan biri eksikse rakam yine gerçek bir piyasa gözlemi olabilir; fakat başka bir seriyle doğrudan karşılaştırmaya uygun olmayabilir.
TMO fiyatı ile tüccar teklifi aynı şey değil
TMO'nun 2026/27 sezonu için açıkladığı 255 TL Giresun kalite ve 250 TL Levant kalite fiyatları, yüzde 50 sağlam iç fındık esasına ve kurumun teslim koşullarına bağlı resmî alım fiyatlarıdır. Bölgesel serbest piyasa fiyatı ise alıcı, ödeme zamanı, kalite, ürün hazırlığı ve yerel arz koşullarına göre oluşur.
Bu nedenle “TMO 250 TL açıkladı, bölgede görülen her düşük rakam yanlıştır” sonucu kurulamaz. Tersi de geçerli: yerel bir tüccar teklifi, TMO'nun resmî programını geçersiz kılmaz. TMO alım sürecindeki şartlar ve serbest piyasa gözlemleri iki ayrı veri kümesi olarak izlenmeli.
Randıman farkı fiyatı nasıl değiştiriyor?
Randıman, kabuklu fındıktan çıkan sağlam iç oranını gösteriyor. TMO, 50 randımanın üzerindeki her bir puan için Giresun kalitede 5,10 TL, Levant kalitede 5,00 TL ilave açıklamış durumda. Yerel tekliflerde de randıman primi veya kesintisi uygulanabilir; ancak yöntem kaynakta açık değilse fiyatı 50 randımana çevirmek tahmin üretir.
Bu nedenle Fındıktan, grade bilgisi olmayan “fındık 180 TL” ifadesini otomatik olarak 50 randıman serisine almıyor. Randıman rehberi, ölçüm ile fiyat arasındaki bağı ayrıntılandırıyor.
Brüt ve net fiyat bir aralık değildir
Bir alıcının 160 TL brüt, kesintiler sonrasında 155 TL net ödeme bildirmesi, piyasanın 155–160 TL aralığında olduğu anlamına gelmez. İki rakam aynı işlemin farklı aşamalarını gösterir. Benzer biçimde “250 TL üzeri” ifadesi de kesin 250 TL'lik kayıt değildir.
Bölgesel fiyatları karşılaştırmanın güvenli yolu
Sağlıklı karşılaştırma aynı tarih, aynı kalite, aynı randıman, aynı birim ve aynı piyasa kapsamıyla yapılır. Bu şartlar sağlanmıyorsa rakamlar ayrı başlıklarla sunulmalı; aralarında hayali ortalama veya uzlaşma fiyatı hesaplanmamalı.
Fındıktan'ın fiyat sayfası, doğrudan doğrulanmış kayıtları ve tarih ile kaynağı açık piyasa gözlemlerini ayrı statülerle tutuyor. Boş günler önceki değerle doldurulmuyor, veri noktaları arasında fiyat tahmini yapılmıyor.
Sonuç olarak piyasadaki “tek doğru fiyat” arayışından önce fiyatın neyi ölçtüğünü sormak gerekiyor. Aynı gün yayımlanan farklı rakamlar, ürün ve işlem tanımları açıklandığında çoğu zaman aynı soruya verilmiş çelişkili cevaplar değil, farklı soruların cevaplarıdır.